5+ lưu ý trong chương trình giáo dục mầm non hiện hành

Giai đoạn mầm non là bước khởi đầu quan trọng nhất trong hành trình phát triển của trẻ. Cha mẹ nào cũng mong muốn con mình có một nền tảng vững chắc về thể chất, trí tuệ và kỹ năng sống ngay từ sớm. Nhưng liệu chương trình giáo dục mầm non hiện hành có đáp ứng được kỳ vọng đó? Có gì khác biệt so với trước đây? Và làm thế nào để phụ huynh, giáo viên có thể đồng hành cùng trẻ một cách hiệu quả?

I) Chương trình giáo dục mầm non mới hiện hành dạy gì cho trẻ?

Từ năm 2025 – 2026 đến năm học 2027 – 2028, sẽ thí điểm triển khai thực hiện Chương trình giáo dục Mầm non mới ở một số cơ sở giáo dục mầm non công lập. Tuy nhiên hiện nay, nhiều cơ sở giáo dục mầm non hệ song ngữ, tư thục và quốc tế đã áp dụng thành công chương trình giáo dục mầm non mới vào quá trình giảng dạy.

Chương trình giáo dục mầm non mới là gì?

Chương trình giáo dục mầm non mới là chương trình khung, có tính mở, thể hiện mục tiêu Giáo dục mầm non, kế thừa những ưu việt của các chương trình chăm sóc trẻ trước đây. Chương trình được phát triển trên các quan điểm đảm bảo sự đáp ứng đa dạng của các vùng miền, các đối tượng trẻ, hướng đến sự phát triển toàn diện và tạo cơ hội cho trẻ phát triển.

Chương trình được xây dựng với quan điểm “chơi mà học, học bằng chơi”, tạo môi trường học tập nhẹ nhàng, không gò ép trẻ học chữ sớm. Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh nội dung và phương pháp giảng dạy phù hợp với từng nhóm trẻ. Đảm bảo mỗi trẻ đều được phát triển theo khả năng và nhu cầu riêng của mình.

Chương trình giáo dục mầm non hiện hành dạy gì cho trẻ?

Chương trình giáo dục mầm non hiện hành được thiết kế nhằm phát triển toàn diện cho trẻ trong độ tuổi từ 0 đến 6 tuổi, tập trung vào năm lĩnh vực chính:​

• Phát triển thể chất: Chương trình chú trọng đến việc rèn luyện vận động tinh (các động tác nhỏ như cầm, nắm) và vận động thô (chạy, nhảy). Đồng thời giáo dục về dinh dưỡng hợp lý và kỹ năng tự phục vụ như tự mặc quần áo, vệ sinh cá nhân. ​
• Phát triển nhận thức: Trẻ được khuyến khích khám phá thế giới xung quanh. Phát triển tư duy logic và làm quen với các khái niệm toán học cơ bản như đếm số, phân loại và so sánh. ​
• Phát triển ngôn ngữ: Chương trình tập trung vào việc phát triển kỹ năng nghe, nói, làm quen với chữ viết thông qua các hoạt động kể chuyện, đọc thơ và giao tiếp hàng ngày, giúp trẻ phát âm rõ ràng và biểu đạt ý tưởng một cách hiệu quả. ​
• Phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội: Trẻ được hướng dẫn cách thể hiện cảm xúc, học cách làm việc nhóm, chia sẻ và hợp tác với bạn bè, từ đó hình thành kỹ năng giao tiếp xã hội tích cực. ​
• Phát triển thẩm mỹ: Thông qua các hoạt động nghệ thuật như vẽ tranh, hát, múa và nghe nhạc, trẻ được khuyến khích sáng tạo và cảm nhận vẻ đẹp trong nghệ thuật. ​

Chương trình giáo dục mầm non hiện hành được xây dựng với quan điểm “chơi mà học, học bằng chơi”, tạo môi trường học tập nhẹ nhàng, không gò ép trẻ học chữ sớm. Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh nội dung và phương pháp giảng dạy phù hợp với từng nhóm trẻ. Đảm bảo mỗi trẻ đều được phát triển theo khả năng và nhu cầu riêng của mình.

II) Phụ huynh cần làm gì để hỗ trợ con học tốt?

Chương trình giáo dục mầm non hiện hành không chỉ diễn ra trong lớp học mà còn cần sự đồng hành của phụ huynh tại nhà. Việc hiểu rõ phương pháp giảng dạy, tạo môi trường học tập phù hợp và giao tiếp hiệu quả với con sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện. Dưới đây là những cách phụ huynh có thể áp dụng để hỗ trợ con tốt nhất trong giai đoạn mầm non.

Hiểu rõ phương pháp giáo dục mới

Hiện nay, chương trình mầm non áp dụng nhiều phương pháp giáo dục tiên tiến. Không chỉ dừng lại ở việc học tập thụ động mà còn khuyến khích trẻ khám phá và trải nghiệm thực tế. Phụ huynh cần tìm hiểu các phương pháp này để có thể hỗ trợ con đúng cách:

• Montessori: Tập trung vào việc phát triển sự tự lập, khuyến khích trẻ tự khám phá và học hỏi qua các giáo cụ chuyên biệt.
• Reggio Emilia: Nhấn mạnh vai trò của sáng tạo và trải nghiệm, cho phép trẻ tự do thể hiện suy nghĩ thông qua nghệ thuật và giao tiếp.
• STEM (Science – Technology – Engineering – Mathematics): Giúp trẻ phát triển tư duy logic, giải quyết vấn đề và yêu thích khoa học thông qua các hoạt động thực hành.

Phụ huynh nên đọc tài liệu chính thức từ Bộ GD-ĐT, tham khảo các nguồn uy tín hoặc tham gia các khóa học ngắn hạn để nắm vững cách giáo dục con theo xu hướng hiện đại.

Tạo môi trường học tập tại nhà phù hợp với trẻ

Môi trường xung quanh có tác động rất lớn đến sự phát triển của trẻ mầm non. Một không gian học tập tích cực không nhất thiết phải là phòng học cố định mà có thể linh hoạt trong sinh hoạt hằng ngày.

• Sử dụng đồ chơi giáo dục: Xếp hình, đồ chơi logic, bảng chữ cái từ nam châm giúp trẻ vừa học vừa chơi.
• Kể chuyện và đọc sách tranh: Trẻ nhỏ tiếp thu ngôn ngữ tốt nhất qua hình ảnh sinh động và câu chuyện giàu cảm xúc.
• Trò chơi nhập vai: Giả làm bác sĩ, đầu bếp, nhà thám hiểm… giúp trẻ hiểu thế giới xung quanh theo cách thú vị.

Khuyến khích trẻ khám phá thế giới xung quanh bằng các cách sau:

• Thí nghiệm khoa học đơn giản: Tạo mưa trong lọ thủy tinh, thử nghiệm với nam châm, làm cầu vồng từ sữa… để kích thích sự tò mò.
• Hoạt động ngoài trời: Để trẻ chơi cát, nước, nhặt lá, quan sát con vật… giúp phát triển giác quan và tư duy.

Dạy kỹ năng sống – trang bị nền tảng quan trọng từ sớm cho trẻ bằng cách:

• Tự phục vụ bản thân: Dạy con cách tự mặc quần áo, đi giày, rửa tay trước khi ăn.
• Giúp con hiểu trách nhiệm: Hướng dẫn dọn dẹp đồ chơi, sắp xếp góc học tập.
• Khuyến khích tự lập: Để con tự quyết định trong phạm vi cho phép, ví dụ chọn quần áo hay món ăn cho bữa sáng.

Phụ huynh cần quan sát sở thích của con để chọn hoạt động phù hợp. Hạn chế thời gian sử dụng điện thoại, tivi mà thay bằng các hoạt động tương tác thực tế với trẻ.

Giao tiếp với con và giáo viên – tạo cầu nối vững chắc

Bố mẹ cần lắng nghe và trò chuyện với con hằng ngày. Có thể hỏi con những câu đơn giản như “Hôm nay con làm gì ở lớp?”. “Con thích hoạt động nào nhất?”, “Có chuyện gì vui với con không?”. Ngoài ra, có thể gợi ý cách thể hiện cảm xúc cho trẻ. Nếu con có một ngày buồn hoặc tức giận, hãy chia sẻ và giúp con gọi tên cảm xúc thay vì kết luận vội vàng.

Bố mẹ cần thường xuyên trao đổi với giáo viên về sự tiến bộ của con. Nắm bắt trẻ đang học gì, có điểm mạnh/yếu nào cần hỗ trợ. Tham gia các buổi họp phụ huynh, hội thảo về giáo dục mầm non. Từ đó, cập nhật phương pháp dạy mới và hiểu rõ hơn về định hướng phát triển của con.

Một điều quan trọng không thể thiếu là tôn trọng chuyên môn của giáo viên. Tránh gây áp lực lên giáo viên hoặc yêu cầu con phải học trước kiến thức không phù hợp với độ tuổi. Hãy dành ít nhất 15-30 phút mỗi ngày để trò chuyện cùng con và kiểm tra thông tin từ giáo viên để có thể đồng hành hiệu quả.

III) Giáo viên cần chuẩn bị gì để dạy tốt chương trình giáo dục mầm non hiện hành?

Chương trình giáo dục mầm non hiện hành đặt trọng tâm vào sự phát triển toàn diện của trẻ thông qua phương pháp học tập linh hoạt và trải nghiệm thực tế. Điều này đòi hỏi giáo viên không chỉ nắm vững nội dung giảng dạy. Thầy cô còn phải cập nhật phương pháp sư phạm hiện đại, xây dựng kế hoạch linh hoạt và kết nối chặt chẽ với phụ huynh. Dưới đây là những bước chuẩn bị quan trọng giúp giáo viên giảng dạy hiệu quả và phù hợp với định hướng giáo dục mới.

• Cập nhật phương pháp giảng dạy hiện đại: Việc tiếp cận những phương pháp giáo dục tiên tiến sẽ giúp giáo viên tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy. Từ đó, tạo ra môi trường học tập hấp dẫn, khuyến khích trẻ chủ động khám phá và phát triển kỹ năng.
• Nghiên cứu tài liệu hướng dẫn từ Bộ GD-ĐT: Giáo viên cần đọc kỹ tài liệu chính thức về chương trình giáo dục mầm non hiện hành. Trong đó nêu rõ các mục tiêu, nội dung giáo dục và phương pháp tổ chức hoạt động phù hợp với từng độ tuổi. Đây là nền tảng quan trọng để đảm bảo việc giảng dạy đi đúng định hướng và đạt hiệu quả cao nhất.
• Tham gia các khóa đào tạo, hội thảo chuyên môn: Giáo viên nên chủ động tham gia các khóa học nâng cao về phương pháp giảng dạy mầm non như Montessori, Reggio Emilia, STEM. Các hội thảo do Bộ GD-ĐT hoặc các tổ chức giáo dục uy tín tổ chức. Đây cũng là cơ hội tốt để cập nhật xu hướng giảng dạy mới và học hỏi kinh nghiệm thực tiễn từ chuyên gia trong ngành.
• Ứng dụng công nghệ trong giảng dạy: Công nghệ có thể hỗ trợ giáo viên tạo ra các bài giảng sinh động hơn. Thông qua video, hình ảnh trực quan, ứng dụng học tập tương tác. ClassDojo, Seesaw hay Google Classroom,… giúp giáo viên quản lý lớp học tốt hơn. Đồng thời, giao tiếp với phụ huynh và theo dõi sự tiến bộ của trẻ hiệu quả hơn.
• Xây dựng kế hoạch giảng dạy linh hoạt: Chương trình giáo dục mầm non hiện hành khuyến khích giáo viên tổ chức hoạt động theo hướng mở, linh hoạt điều chỉnh theo nhu cầu và khả năng của trẻ.
• Lập kế hoạch giảng dạy theo chủ đề hàng tuần: Thay vì áp dụng phương pháp dạy cứng nhắc, giáo viên nên xây dựng các chủ đề gần gũi với trẻ. Ví dụ như động vật, thiên nhiên, nghề nghiệp, lễ hội… Qua đó, trẻ học tập thông qua các hoạt động thực tiễn. Mỗi tuần, giáo viên có thể lồng ghép các hoạt động kể chuyện, vẽ tranh, hát múa, vận động để giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên.
• Điều chỉnh phương pháp giảng dạy theo từng nhóm trẻ. Mỗi trẻ có tốc độ tiếp thu và phong cách học khác nhau. Giáo viên cần quan sát để nhận diện nhu cầu cá nhân. Từ đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp. Với trẻ nhút nhát, có thể khuyến khích qua các trò chơi nhóm. Với trẻ hiếu động, có thể tạo điều kiện cho các hoạt động vận động và khám phá.
• Tăng cường kết nối với phụ huynh: Sự phối hợp giữa giáo viên và phụ huynh có vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ phát triển toàn diện. Một giáo viên mầm non không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là cầu nối giữa trường học và gia đình.

Tích hợp phương pháp Montessori, STEM, trải nghiệm thực tế vào bài học

• Phương pháp Montessori: Tạo không gian lớp học cho trẻ tự do lựa chọn hoạt động theo sở thích, giúp phát triển sự tự lập và tư duy sáng tạo.
• Phương pháp STEM: Thiết kế các hoạt động đơn giản như lắp ghép, thử nghiệm khoa học, giải quyết vấn đề theo nhóm để kích thích tư duy logic và sáng tạo.
• Học qua trải nghiệm thực tế: Tổ chức hoạt động ngoài trời, tham quan thực tế, làm vườn, nấu ăn…  Trẻ phát triển kỹ năng sống và cảm nhận thế giới xung quanh một cách trực quan.

Chương trình giáo dục mầm non hiện hành mang đến một phương pháp tiếp cận mới, giúp trẻ phát triển toàn diện về nhận thức, thể chất, cảm xúc và kỹ năng xã hội. Thay vì áp đặt kiến thức, trẻ được học tập thông qua trải nghiệm thực tế, khám phá thế giới theo cách tự nhiên nhất. Để chương trình phát huy hiệu quả cao nhất, sự phối hợp giữa giáo viên và phụ huynh đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hành trình phát triển của trẻ.

XEM THÊM

• 4 phương pháp học tập trải nghiệm cha mẹ nào cũng nên biết
• 12+ kỹ năng sống cho trẻ mầm non giúp con tự lập & tự tin